Sau các lệnh trừng phạt, Iran đã kiện Mỹ lên Tòa án Công lý quốc tế ICJ

8/28/2018 8:22:47 AM

Iran đã đệ đơn kiện Mỹ lên Tòa án Công lý quốc tế ICJ yêu cầu Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt do chính quyền Tổng thống Mỹ Trump áp đặt, vốn đã làm tổn hại tới nền kinh tế đang yếu kém của Iran, vi phạm những điều điều khoản của Hiệp ước hữu nghị 1955 đã ký giữa hai nước.

Iran đã đệ đơn kiện Mỹ lên Tòa án Công lý quốc tế ICJ yêu cầu Mỹ phải dỡ bỏ các lệnh trừng phạt do chính quyền Tổng thống Mỹ Trump áp đặt, vốn đã làm tổn hại tới nền kinh tế đang yếu kém của Iran, vi phạm những điều điều khoản của Hiệp ước hữu nghị 1955 đã ký giữa hai nước.

Vi phạm Hiệp ước Hữu nghị

Vào hồi tháng 7  Iran đã đệ đơn kiện Mỹ lên Tòa án Công lý quốc tế, hay Tòa án Thế giới với nội dung cho rằng các lệnh trừng phạt của Mỹ đã vi  phạm một thỏa thuận song phương ký kết năm 1955.

Các luật sư của chính quyền Tehran đã yêu cầu các vị Thẩm phán thuộc Tòa án Thế giới nhanh chóng chấm dứt các lệnh trừng phạt nhằm bảo vệ các lợi ích của Iran. Mỹ sẽ phải đưa ra lập luận của mình trước tòa án trong hôm 28/8.

Vào tháng 5 vừa qua, Tổng thống Trump nói rằng ông sẽ rút nước Mỹ ra khỏi thỏa thuận hạt nhân ký kết năm 2015 và sẽ áp đặt lại các đòn trừng phạt hà khắc nhằm vào Tehran. Washington còn đe dọa các nước khác bằng đòn trừng phạt nếu như họ không cắt giảm lượng dầu mỏ nhập khẩu từ Iran vào đầu tháng 11 tới.

Quyết định rút khỏi thỏa thuận hạt nhân khiến nền kinh tế của Iran bị tổn hại rất lớn: Đồng Rial mất gần nửa giá trị kể từ hồi tháng Tư năm nay. Bên cạnh đó, các lệnh trừng phạt của Mỹ còn có thể gây tổn thất hàng chục tỷ USD trong các thỏa thuận kinh doanh với các công ty nước ngoài.

Các công ty quốc tế bao gồm Tập đoàn dầu khí Total, Hãng xe hơi Peugeot và Renault của Pháp, Hãng Siemens và Daimler của Đức, đã phải ngừng hoạt động kinh doanh ở Iran sau khi Tổng thống Trump tuyên bố rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân hồi tháng Năm năm nay.

Thỏa thuận hạt nhân Iran 2015 trước đây đã quy định chính quyền Tehran phải hạn chế chương trình phát triển hạt nhân để đổi lấy việc gỡ bỏ phần lớn các lệnh trừng phạt mà Mỹ và cộng đồng quốc tế áp đặt đối với nước này.

Tuy nhiên, Thỏa thuận cũng đưa ra hạn chế về thời gian và không đề cập tới chương trình tên lửa đạn đạo của Iran hay các chính sách khu vực của nước này ở Syria và nhiều nơi khác. Tổng thống từng liên tiếp gọi thỏa thuận này là “Thỏa thuận tồi tệ nhất từ trước đến nay”, và ám chỉ việc Mỹ rút khỏi.

Đại diện luật sư phía Iran ông Mohebi nói rằng việc áp đặt lại các đòn trừng phạt là điều vô lý bởi Iran đang tuân thủ các cam kết trong Thỏa thuận hạt nhân 2015. Ông nói rằng các đòn trừng phạt hiện đang gây ra nhiều hiệu ứng gây tổn hại tới nền kinh tế, xã hội của Iran và thậm chí còn đe dọa tới sự ổn định của khu vực Trung Đông. Trước tòa án Công lý quốc tế ICJ vị luật sư này cho biết thêm: “Chính sách này không khác gì một hành động kinh tế hung hăng trần trụi nhằm vào đất nước của tôi” 

Vụ kiện có thể kéo dài vài năm

Việc Mỹ đơn phương rút khỏi Thỏa thuận hạt nhân vốn là hành động không nhận được sự ủng hộ của một số đồng minh chủ chốt của họ. Tuần trước, Liên minh châu Âu (EU) đã công bố gói hỗ trợ tài chính đầu tiên nhằm hỗ trợ nền kinh tế đang chịu tổn thất của Iran, một phần trong cam kết của khối này nhằm cứu vãn Thỏa thuận hạt nhân Iran.

Iran và Mỹ từng có lịch sử kiện tụng nhau trước Tòa án Công lý Quốc tế, trong đó có cả các vụ việc ở tầm khủng hoảng như vụ bắt giữ con tin ở Đại sứ quán Mỹ ở Tehran và vụ chiến hạm Mỹ bắn hạ một máy bay chở khách của Iran vì nhầm là một chiến đấu cơ.

Được biết, Hiệp ước Hữu nghị năm 1955 được ký kết khi Mỹ và Iran vẫn là đồng minh sau cuộc cách mạng năm 1953. Tuy nhiên, quan hệ ngoại giao giữa hai nước dần tụt dốc kể từ sau cuộc cách mạng Hồi giáo năm 1979 ở Iran và vụ khủng hoảng con tin ở Đại sứ quán Mỹ. Hiện nay, bất chấp mối quan hệ suy giảm xuống mức tồi tệ nhất, Hiệp ước trên vẫn có hiệu lực.

Bước tiếp theo trong vụ kiện mới của Iran sẽ là một phiên nghe chứng mà trong đó Mỹ có phần chắc sẽ tranh luận liệu có căn cứ để đưa ra phán quyết tạm thời hay không. Tòa án vẫn chưa định bất kì ngày nào, nhưng các phiên nghe chứng cứ về các yêu cầu phán quyết tạm thời thường được nghe trong vòng vài tuần, với phán quyết được đưa ra trong vòng vài tháng.

Tòa án này cũng có thể mất vài tháng để quyết định xem liệu có nên đưa ra phán quyết tạm thời hay không. Phán quyết cuối cùng có thể phải mất vài năm mới được đưa ra.

Các phán quyết mà Tòa án Thế giới đưa ra, nhằm giải quyết tranh chấp giữa các quốc gia, là quyết định tối hậu và có ràng buộc về mặt pháp lý. Tuy nhiên, tòa án này lại không có thẩm quyền để thi hành, và nhiều nước - trong đó có cả Mỹ - từng nhiều lần phớt lờ các phán quyết của tòa

Hiện tại về phía chính quyền Mỹ sẽ có phản biện chính thức vào hôm nay (28/8). Dù chưa đưa ra tuyên bố chính thức, song các luật sư Mỹ cho rằng, Tòa án Liên Hợp Quốc không có thẩm quyền trong vấn đề này. Bên cạnh đó, các luật sư cũng lập luận, Hiệp ước hữu nghị không còn giá trị do đó các biện pháp trừng phạt mà Mỹ đưa ra hoàn toàn không vi phạm.

Suckhoecuocsong.com.vn (Nguồn Baomoi)

Các bài viết liên quan
Các bài viết khác